Verzorging en voortplanting

In zacht water kunnen er gaten in de schelp ontstaan (Pomacea bridgesii).
Waterkwaliteit
Appelslakken zijn niet moeilijk als het op de waterkwaliteit aankomt en ze zijn doorgaans beter bestand tegen slechte watercondities dan de doorsnee vis. Het water waarin appelslakken leven kan dan ook op dezelfde manier behandeld worden als bij een aquarium. Dit houdt in dat er regelmatig, afhankelijk van o.a. het aantal dieren, een deel van het water ververst moet worden en dat er voor een adequaat filtersysteem gezorgd moet worden. Eigenlijk is er maar een factor die extra aandacht behoefd en dat is de calciumconcentratie (waterhardheid). Niet zo verwonderlijk aangezien de schelp voornamelijk opgebouwd is uit calciumkristallen. Bij een tekort aan calcium wordt de schelp ruw en kunnen er zelfs gaten in ontstaan. Een doorgaans een goede indicatie voor de waterhardheid is de pH. Appelslakken gedijen het beste bij een pH tussen de 6.8 en de 7.8 en indien het water te zacht is, dan kan er calcium in de vorm van calciumcarbonaat poeder worden toegevoegd. Dit kan aangeschaft worden in de meeste aquariumzaken en vijverwinkels, of anders kan er gebruik gemaakt worden van mergel, verpulverd marmer of gemalen schelpen. Het is echter wel belangrijk om na te gaan of de medebewoners in de bak goed bestand zijn tegen hard water.

Voeding:
Appelslakken eten nagenoeg alles wat ze maar in hun mond kunnen steken en ook maar enigszins voedingswaarde heeft. Groenten als komkommer, sla, andijvie, visvoer, dode vissen, eieren van andere slakken en van vissen, algen, het kan allemaal als voeding gebruikt worden voor appelslakken. Let wel op: Pomacea bridgesii heeft meer voorkeur voor dood materiaal en doet het beter op een dieet van vissenvoer en gekookte groenten. Dit heeft wel als nadeel dat deze voeding snel rot en de waterkwaliteit nadelig beïnvloedt. De hoeveelheid voeding komt niet zo nauw en men kan zich het beste laten leiden door de hoeveelheid die de slakken opeten voordat het voedsel gaat rotten. In kleinere bakken of bakken met veel bewoners kan het echter wel beter zijn om de slakken minder te voeren om zo het water gezond te houden. Appelslakken kunnen namelijk een flinke hoeveelheid afval produceren als ze onbeperkt eten krijgen.
Wat vaak voorkomt is dat het water troebel wordt. Dit komt voor een deel door de vele micro-organismen in de darmen van de appelslak. Deze helpen de slak bij de spijsvertering en worden met de feces uitgescheiden. In het geval van jonge vissen kan men hier zijn voordeel mee doen aangezien deze onschadelijke micro-organismen (infusiora) een goede voedingsbron vormen.

Temperatuur:
De meeste appelslak soorten zijn tropische dieren en hebben behoefte aan een temperatuur tussen de 18 tot 28 graden Celcius. Uitzonderingen op deze regel zijn de sub-tropische geslachten Felipponea and Asolene. Slakken van deze geslachten preferen lagere temperaturen (16 - 20 °C) in de winter periode. De activiteit van de slakken is sterk afhankelijk van de temperatuur en bij 18°C en lager zijn de slakken nagenoeg inactief, terwijl bij 24°C en hoger de slakken veelvuldig rondkruipen. Ook de levencyclus en de levensduur van de appelslak worden sterk beïnvloed door de temperatuur. Bij hoge temperaturen (+25°C) leven de slakken ongeveer 1 jaar en produceren veel eieren. Als de temperatuur daarentegen rond de 20°C gehouden wordt groeien ze langzaam, leggen maar af en toe eieren en kunnen ze tot 4 jaar oud worden.

Parende Pomacea bridgesii slakken.
Het mannetje (links) heeft hier zijn peniscomplex ingebracht in de mantelholte van het vrouwtje.
Voortplanting
Bij het kweken van appelslakken zijn er een aantal factoren waarmee rekening gehouden moet worden om tot een goed resultaat te komen. Om te beginnen moet men zowel een mannetje als een vrouwtje bij elkaar zetten en daarmee komt het eerste probleem naar voren: hoe kan men het geslacht van de slak bepalen? Helaas is dit niet eenvoudig en is er een geoefend oog nodig. Het is daarom ook veel eenvoudiger om een aantal slakken samen te zetten, zodat de kans op de aanwezigheid van beide geslachten redelijk is. Het tweede aspect dat van belang is bij de kweek van appelslakken is de temperatuur en de hoeveelheid voedsel. In de vrije natuur zijn dit de belangrijkste factoren die een appelslak ertoe aanzetten om te paren en eitjes te produceren. Zelf bij optimale condities kan het echter een tijd duren voordat de slakken zich voortplanten. Seizoen variaties zijn hierbij duidelijk: in de winter is de voortplantingsactiviteit over het algemeen een stuk lager dan in de zomer.
Wanneer de eieren klaar en bevrucht zijn verlaat het vrouwtje het water gedurende de nacht of in de vroege ochtend om op zoek te gaan naar een geschikte plaats voor de eieren. In het aquarium zal de slak zich tevreden moeten stellen met het glas van de wanden of de dekplaat (die absoluut noodzakelijk is). In een vijver (in Europa enkel gedurende de zomermaanden) worden de eieren op de vegetatie en op de oever afgezet.

Eieren
De eieren worden één voor één tegen elkaar aan gelegd, zodat er een eiklomp ontstaat die sterk doet denken aan een framboos. Net na het leggen zijn de eieren nog zacht en hebben ze een witte, melkachtige kleur. Al na een paar uur wordt de buitenkant van de eieren hard en na een paar dagen krijgen de eieren hun definitieve kleur. De uiteindelijke kleur van de eieren verschilt afhankelijk van de soort appelslak (roze bij Pomacea bridgesii en Pomacea flagellata, oranje bij Pomacea canaliculata, groen bij Pomacea glauca, wit bij de het Pila geslacht enz.). De eieren moeten in een vochtige omgeving gehouden worden, maar mogen zeker niet nat worden of in het water terechtkomen. In een aquarium met dekplaat zal dit over het algemeen geen probleem zijn. De appelslak soorten die hun eieren niet boven water leggen (o.a. de grote posthoornslak of Marisa cornuarietis), leggen hun eieren in een gelatine-achtige eimassa op planten of voorwerpen in het water.

Jonge slakken:
Na 2 tot 4 weken (afhankelijk van de temperatuur) komen de jonge slakken uit het ei. In de dagen voordat de eieren uitkomen zijn de eieren donkerder geworden en is de eimassa vaak helemaal hol doordat de slakken de tussenschotjes weg geten hebben. Uiteindelijk eten de jong slakken zich een weg naar buiten en laten ze zich in het water vallen.

Daar veel vissen wel een jong, zacht slakje lusten, is het een goed idee om ze gedurende de eerste weken apart te zetten. Dit kan het best gedaan worden door de eieren te verplaatsen naar een andere bak. Het verzamelen van de jonge, piepkleine slakjes is immers veel moeilijker. De gemakkelijkste manier om de eieren los te weken van de ondergrond is door ze nat te maken, een paar uur te wachten en ze dan voorzichtig los te maken van de ondergrond. Leg de eieren vervolgens op een warme, vochtige plaats (bijvoorbeeld op een drijvend schoteltje). Een alternatieve methode is te wachten totdat de eieren bijna uitkomen, ze vervolgens los te maken en ze voorzichtig in stukken te breken door ze voorzichtig in het water tussen de vingers in de draaien totdat ze breken en de kleine slakjes eruit vallen. Dit mag misschien gewaagd klinken, maar het levert over het algemeen zeer goede resultaten op.

De jonge slakken voeden zich de eerste weken met algen, zachte stukjes voedsel en afval. In de meeste aquaria is dit wel aanwezig, zeker als het geheel een beetje de vrije loop wordt gelaten. In een nieuwe bak kan dit wel moeilijkheden opleveren en is het aan te raden om de slakken te voeren met fijngemalen visvoer en zachte groenten als sla en schijfjes komkommer. Na enkele weken eten de kleine slakken hetzelfde voedsel als hun ouders.

Veelgestelde vragen & antwoorden

Kunnen appelslakken een pest worden in het aquarium?
Nee, het risico daarop is nagenoeg onbestaand. Appelslakken zijn gemakkelijk op te sporen evenals de opvallende eimassa's. Met het wegnemen van de eieren is de appelslakken populatie gemakkelijk onder controle te houden in aquaria en vijvers.

Hoe oud kan een appelslak worden?
Afhankelijk van de soort, de verzorging, de temperatuur, en andere factoren, varieert de levensverwachting van een appelslak van 1 tot 4 jaar.

Mijn slak drijft nu al een paar dagen rond. Is er iets aan de hand met de slak?
Het is niet ongewoon voor een appelslak om geen activiteit te vertonen en als ze voldoende lucht in hun longen hebben, kunnen ze daarbij ook nog eens drijven. Meestal betreft het wat oudere slakken, die over het algemeen toch al minder actief zijn. In feite zou men kunnen stellen dat zolang de slak weerstand biedt als er aan het sluitklepje getrokken wordt en de voet van de slak beweging vertoont als deze aangeraakt wordt, er niets mis is met de slak. Indien de slak echter slap wordt, uit het huisje te trekken is of stinkt, dan is het belangrijk om het dier zo snel mogelijk te verwijderen.

Zijn geneesmiddelen waarmee zieke vissen behandeld worden schadelijk voor appelslakken?
Voorzichtigheid is geboden als men chemische producten gebruikt om parasieten te bestrijden. Het werkingsmechanisme van deze middelen berust op verschillen tussen de parasiet en de gastheer (de vis dus) waardoor het middel enkel de parasiet aantast. Doordat de appelslak meer gemeen heeft met veel van parasieten en ziekteverwekkers , zijn deze dieren ook vaak gevoelig voor deze middelen en kunnen ze er eveneens het loodje bij neerleggen. Het is daarom aan te raden om de slakken in een aparte bak te zetten gedurende de behandeling van de vissen. De kans op herinfectie via de slakken is klein daar veel van deze parasieten niet overleven op de slak (enkele parasieten daargelaten). De slakken mogen pas terug gezet worden nadat een deel van het water vervest is na afloop van de behandeling.
Een lijst van chemicaliën die schadelijk kunnen zijn voor slakken:
-Malachiet groen (zit in producten om witte stip en oödinium te behandelen, alsook in enkele anti-schimmel preparaten).
-Pesticiden op basis van organische fosforverbindingen zoals: formaldehyde, metriphonate, trichlorphon (= dylox, masoten, metriphonate, neguvon, trichlorophon), dichlorvos en vergelijkbare producten om infecties door wormen, luizen en schaaldieren te bestrijden.
-Metaldehyde (molluscicide).
-Preparaten die koperverbindingen bevatten ter behandeling van protozoa en schimmel infecties.
-Parricide D (Di-N-Butyl Tin Oxide) ter bestrijding van helminten, acanthocephala, trematoden, cestoda en wormen.

Kunnen appelslakken horen?
Nee, zover bekend zijn appelslakken potdoof. Wel zijn ze goed in staat om trillingen waar te nemen met hun lichaam.

Kan een appelslak goed zien?
Appelslakken hebben ogen, maar een haarfijn beeld van hun omgeving hebben ze zeker niet. Hun ogen dienen vooral om de lichte en de donkere plekken van hun omgeving te kunnen waarnemen. Waarschijnlijk zijn appelslakken niet in staat om kleuren te onderscheiden.